بسم رب الشهدا والصدیقین

من به محمد ابراهیم همت می گویم بسیجی. که تمام زندگیش را، روز به روز گذاشت پای اینکه زباله ای مثل صدام حسین نتواند بیاید در سعد آباد بنشیند نم نم عرق بخورد و ام کلثوم گوش کند و رقص عربی دخترهای ایرانی را تماشا کند.

من به محمد بروجردی می گویم بسیجی. که درست آن وقت که در کردستان هر کس اول اسلحه می کشید با تمام کینه می زد و بعد نگاه می کرد ببیند که را زده است، آن قدر ایستاد و به مردم خدمت کرد که شد مسیح کردستان.

من به امیر رفیعی می گویم بسیجی. که وقتی همه از خرمشهر رفتند گفت من می مانم و تا گلوله داشته باشم زمین گیرشان می کنم. با دو پایی که از شدت زخم گلوله و ترکش مثل دو زائده ازش آویزان مانده بودند ماند و تا گلوله داشت نگذاشت عراقی ها جلو بیایند.

من به رضا دشتی می گویم بسیجی. که وقتی از شناسایی خرمشهر در اشغال بر می گشت دوستانش به اشتباه زدندش و آن یک ساعتی را که زنده بود یک آخ نگفت مبادا رفقایش خجالت بکشند.

من به حسن باقری می گویم بسیجی که با آن صورت بچه وارش بارها اشک ژنرال ماهر عبدالرشید را در آورد و استراتژی زیرپیراهن سفید بر دست را به تمام لشکرهای عراقی و حتی نیروهای ویژه عراق آموخت.

من به برادران باکری می گویم بسیجی. که با اینکه می دانستند حتی جنازه شان هم برنخواهد گشت رفتند و جایی که هیچ کس جرأتش را نداشت جنگیدند تا مجنون به دست دیوانه های بعثی نیفتد.

من به بیژن گرد می گویم بسیجی. که وقتی یانکی های قلدر مثل قداره بندها با منطق "ما ناوداریم پس هستیم" ریختند توی خلیجی که ما حالا بوق فارس بودنش را می زنیم، با چهار تا قایق زهوار در رفته و چهار قبضه آر پی جی و ایمان به خدا چنان به سطوح آوردشان که هر اسیر ایرانی را می گرفتند می بردندش توی حمام، لختش می کردند و تا جان داشت و جان داشتند با پوتین و قنداق تفنگ و حتی قیچی میزدندش که فقط به این سوال جواب بدهد: "بیژن گرد کجاست؟"

اینها برای من الگوی بسیجی اند. که اگر بگردی حتی یک عکسشان را هم روی شبکه پیدا نمی کنی. اما این روزها دشمنان بسیج و دوستان بعد از جنگ بسیج یک الگوی دیگر از بسیج نشانمان می دهند... 

بسم رب الشهدا و الصدیقین

دستش را پیچیده بود لای چفیه اش آمد توی سنگر. دنبال چیزی می گشت. طولی نکشید یک ظرف برداشت، کمی نمک ریخت توی آن، کمی هم آب. دستش را از لای چفیه اش باز کرد گذاشت توی کاسه آب نمک. دندانهایش را روی هم فشار داد اما آخ نگفت.

پرسیدم:«این چه کاری است می کنی؟ امداد که هست.»

خندید و گفت: «آقا رحیم بی خودی قیل و قال نکن. زخم شمشیر که نیست فقط یک انگشت افتاده است. این طوری خونش زود بند می آید و عفونت هم نمی کند.»

****

با حسین خرازی آمده بودند برای بازدید از خط پدافندی لشکر. کارشان که تمام شد رو کرد به من و گفت: ما یک گردان می خواهیم برای عملیات، تا عصر باید آماده شود.

حسین خرازی دوباره مرا کشید کنار و گفت: «همین الان گردان را آماده ی عملیات می کنید.»

شب بعد از عملیات آمد توی سنگر ما گفت: «خوب گردانی فرستادی برایمان. الحق که باید دو لب این حسین را بوسید با این قدرت کلام و قدرت فرماندهی اش.»

****

عملیات کربلای ۵ نشسته بود توی سنگر. حاج احمد همانطور که داشت حرف می زد یک دفعه بلند شد ایستاد. ساکت شد.نگاهی به بچه ها کرد گفت: «سریع این سنگر را خالی کنید برویم جای دیگر.»

آخرین نفر هم خودش بود که از سنگر بیرون آمد. درست چند دقیقه بعد موشک آمد وسط همان سنگر.

****

یک روز جمعه رفتم گلستان شهدا. نزدیکی های قبر شهید خرازی که رسیدم خنده ام گرفت. دیدم یکی آنجا نشسته است. با خودم گفتم: « این طرف از ما اهل حال تر!»

جلوتر رفتم دیدم حاج احمد است. سرش را پایین انداخته. ذکر می گوید و اشک می ریزد. مرا که دید کنار قبر شهید خرازی را نشان داد و گفت: «اینجا را می بینی؟! جای خوبی است. خدا قسمت کنه.»

خندیدم و به شوخی گفتم: «شما شهید بشوید ما توی همین یک ذره جا از خجالتت در می آییم.»

چشمانش برق زد و گفت: «قول دادی!»

****

رفاقت هم اگر کردند اینها کردند!

از همان اول جنگ شدند دوست صمیمی، رفیق تر از رفیق.

همه کارهایشان با هم بود. آن جا که گفته اند یک روح بودند در دو جسم. انگار همین جا بود. فرمانده شدنشان با هم، اخوی شدنشان توی خط شیر با هم... !

وقتی می خواست عملیاتی بشود که لشکر ۱۴ امام حسین علیه السلام بود لشکر ۸ نجف اشرف هم باید می بود.

آن قدر همدیگر را دوست داشتند و اخوتشان خدایی بود که وقتی حاج حسین شهید شد همه توی چشمهای هم نگاه می کردند و به چه کنم چه کنم افتاده بودند خبر را چه طور به حاج احمد بدهند!

و حاج احمد دلش امن بود که با اخوی اش در سه جا شریک است، دعا، زیارت و شفاعت.

****

جمعه آخری نشسته بود توی جمع چهار نفری خانه یک دفعه گفت:«یکی برود برای من قلم و کاغذ بیاورد می خواهم وصیت نامه ی به روز بنویسم. » محمد سعید گفت: «بابا تو را به خدا این دفعه کوتاه بیا. کاغذ و قلم نداریم.»

این دفعه را کوتاه نیامد. به یک هفته هم نکشید.

****

شب قبل از شهادتش نماز مغرب و عشا را که خواند، صدایم کرد و گفت: «بچه ها را جمع کن جلسه داریم.» گفتم: «صلاح بدانید جلسه را بگذاریم برای بعد از سفر، شما فردا عازم مأموریت هستید.»

گفت: «نه همین امشب.»

اول جلسه یک فیلم از شهید خرازی گذاشت و نشست به گریه کردن.

بعد هم شروع کرد به گفتن از اردوی راهیان نور: «حواستان باشد توی این اردوها همه را باید بشناسانید. بسیجی، ارتشی، سپاهی، بچه های جهاد...! شهدا یادتان نرود. توی این اردوها یاد شهدا زنده می شود.»

توی دلم حساب کردم ۱۸ دی تا ۱۸بهمن یک ماه. دو ماه دیگر وقت داریم چرا حالا؟!

فردا فهمیدم حدیث شب شهادت راهیان نور بود و راوی اش راهی نور.

****

توی خط شیر _مهمترین خط منطقه_ دست گذاشت توی دست حسین عقد اخوت خواند. توی طواف خانه خدا _خصوصی ترین خانه ی دنیا_ دست گذاشت توی دست حاج حسین عقد اخوت را تجدید کرد.

توی گلستان شهدا ۱۹ سال بعد، حسین دست گذاشت زیر سرش عقد اخوت را تجدید کرد.

****

توی وصیت نامه اش نوشته بود: «خدایا ! من از تو شهادت را زمانی می خواهم که از همه چیز خبری هست الا شهادت.»

وقتی شهید شد، خیلی ها سرگیجه گرفتند از نوع رفتنش!

اولین مطلبی هم که برایش نوشتند این بود:

اگر آه تو از جنس نیاز است

در باغ شهادت باز باز است.

هدیه به روح بلند شهید کاظمی صلوات

بسم رب الشهدا و الصدیقین

بسم رب الشهدا و الصدیقین

بسم رب الشهدا و الصدیقین

ریاضیش خیلی خوب بود. شب ها بچه ها را جمع می کرد کنار میدان سرپولک؛ پشت مسجد بهشان ریاضی درس می داد. زیر تیر چراغ برق.

****

سال دوم یک استاد داشتیم که گیر داده بود همه باید کراوات بزنند. سرامتحان، چمران کراوات نزد، استاد دو نمره ازش کم کرد. شد هجده، بالاترین نمره.

****

درس ترمودینامیک ما با یک استاد سخت گیر بود. آخر ترم نمره ش از امتحان شد هفده و نیم و از جزوه چهار. همان جزوه را بعدا چاپ کردند. در مقدمه اش نوشته بود «این کتاب در حقیقت جزوه ی مصطفی چمران است در درس ترمودینامیک.»

****

ماعضو انجمن اسلامی دانشگاه بودیم. خبر شدیم در لبنان سمیناری درباره شیعیان برگزار کرده اند. پِیش را گرفتیم تا فهمیدیم آدمی به اسم چمران این کار را کرده است. یک چمران هم می شناختیم که می گفتمد انجمن اسلامی مارا راه انداخته. فهمیدیم این دو نفر یکی اند. آمریکا را ول کردیم و رفتیم لبنان.

****

چپی ها می گفتند «جاسوس آمریکاست. برای ناسا کار می کند.» راستی ها می گفتند «کمونیسته.» هردو برای کشتنش جایزه گذاشته بودند. ساواک هم یک عده را فرستاده بود ترورش کنند. یک کمی آن طرف تر دنیا، استادی سرکلاس می گفت «من دانشجویی داشتم که همین اخیرا روی فیزیک پلاسما کار می کرد.»

****

اوایل که آمده بود لبنان، بعضی کلمه های عربی را درست نمی گفت. یک بار سرکلاس کلمه ای را غلط گفته بود. همه ی بچه ها همان جور غلط می گفتند. می دانستند و غلط می گفتند. امام موسی می گفت «دکتر چمران یک عربی جدیدی توی این مدرسه درست کرد.»

****

بعضی شب ها که کارش کمتر بود، می رفت به بچه ها سر بزند. معمولا چند دقیقه می نشست، از درس ها می پرسید و بعضی وقت ها با هم چیزی می خوردند. همه شان فکر می کردند بچه ی دکترند. هر چهارصدو پنجاه تایشان.

****

اسم چمران معروف تر از خودش بود. وقتی عکسش رسید دست اسرائیلی ها، با خودشان فکر کردند «این همان یارو خبر نگاره نیست که می آمد از اردوگاه ما گزارش بگیرد؟» آن ها هم برای سرش جایزه گذاشتند.

****

چند بار اتفاق افتاده بود که کنار جاده، وقتی از این ده به ده دیگر می رفتیم، می دید که بچه ای کنار جاده نشسته و دارد گریه می کند. ماشین را نگه می داشت، پیاده می شد و می رفت بچه را بغل می کرد. صورتش را با دستمال پاک می کردو او را می بوسید . بعد هم راه بچه شروع می کرد به گریه کردن. ده دقیقه، یک ربع، شاید هم بیش تر.

****

جنوب لبنان به اسم دکتر مصطفی می شناختندش. می گفتند «دکتر مصطفی چشم ماست، دکتر مصطفی قلب ماست.»

****

دکتر شعرها را می خواند و یاد دعای ائمه می افتاد . می خواست نویسنده اش را ببیند. غاده دعا زیاد بلد بود. پیغام دادند که دکتر مصطفی مدیر مدرسه ی جبل عامل می خواهد ببیندم، تعجب کردم. رفتم. یک اتاق ساده و یک مرد خوش اخلاق. وقتی که دیگر آشنا شدیم، فهمیدم دعاهایی که من می خوانم، در زندگی معمولی او وجود دارد.

****

وقتی جنگ شروع شد به فکر افتاد برود جبهه. نه توی مجلس بند می شد نه وزارت خانه. رفت پیش امام. گفت «باید نامنظم با دشمن بجنگیم تا هم نیروها خودشان را آماده کنند، هم دشمن نتواند پیش بیاید.» برگشت و همه را جمع کرد. گفت «آماده شوید همین روزها راه می افتیم». پرسیدیم «امام؟» گفت «دعامان کردند.»

****

تلفنی بهم گفتند «یه مشت لات و لوت اومده ن، می گن می خوایم بریم ستاد جنگ های نامنظم.» رفتم و دیدم. ردشان کردم. چند روز بعد، اهواز، با موتورسیکلت ایستاده بودند کنار خیابان. یکیشان گفت «آقای دکتر خودشون گفتن بیاین.» می پریدند؛ از روی گودال، رود، سنگر. آرپی جی زن ها را سوار می کردند ترک موتور، می پریدند. نصف بیش ترشان همان وقت ها شهید شدند.

****

اگر کسی یک قدم عقب تر می ایستاد و دستش را دراز می کرد، همه می فهمیدند بار اولش است آمده پیش دکتر. دکتر هم بغلش می کرد و ماچ و بوسه ی حسابی. بنده ی خدا کلی شرمنده می شد و می فهمید چرا بقیه یا جلو نمی آیند، یا اگر بیایند صاف می روند توی بغل دکتر.

****

گفت «سیزده روزه زن و بچه شون رو گذاشته ن و اومده ن این جا، حقوق هم نگرفته ن. من اصلا متوجه نبودم.» سرش را گذاشته بود روی دیوار و گریه می کرد. کلاه سبزها را می گفت. چند دقیقه پیش، یکیشان آمده بود پیش دکتر و گفته بود «چون ما بی خبر آمده ایم، اگر اجازه بدهید، چند تا از بچه ها بروند، هم خبر بدهند، هم حقوق های ما را بگیرند». گفتم «شما برای همین ناراحتید؟»

****

کم کم همه بچه ها شده بودند مثل خود دکتر؛ لباس پوشیدنشان، سلاح دست گرفتنشان، حرف زدنشان. بعضی ها هم ریششان را کوتاه نمی کردند تا بیش تر شبیه دکتر بشوند. بعدا که پخش شدیم جاهای مختلف، بچه هارا از روی همین چیز ها می شد پیدا کرد. یا مثلا از این که وقتی روی خاک ریز راه می روند نه دولا می شوند، نه سرشان را می دزدند. ته نگاهشان را هم بگیری، یک جایی آن دوردست ها گم می شود.

****

وقتی کنسروها را پخش می کرد، گفت «دکتر گفته قوطی ها شو سالم نگه دارین.» بعد خودش پیداش شد، با کلی شمع. توی هر قوطی یک شمع گذاشتیم و محکمش کردیم که نیفتد. شب قوطی ها را فرستادیم روی اروند. عراقی ها فکر کرده بودند غواص است، تا صبح آتش می ریختند.

****

از اهواز راه افتادیم؛ دوتا لندرور. قبل از سه راهی ماشین اول را زدند. یک خمپاره هم سقف ماشین ما را سوراخ کرد و آمد تو، ولی به کسی نخورد. همه پریدیم پایین، سنگر بگیریم. دکتر آخر از همه آمد. یک گل دستش بود. مثل نوزاد گرفته بود بغلش. گفت «کنار جاده دیدمش. خوشگله؟»

****

هر هفته می آمد، یا حداکثر ده روز یک بار. از اول خط سنگر به سنگر می رفت. بچه ها را بغل می کرد و می بوسید. دیگر عادت کرده بودیم.یک هفته که می گذشت، دلمان حسابی تنگ می شد.

****

فکر می کردم بدنش مقاوم است که در آن هوای گرم اصلا آب نمی خورد. بعد از اذان، وقتی دیدیم چه طوری آب می خورد، فهمیدیم چه قدر تشنه بوده.

****

یک بند داد می زدم. گریه می کردم. کنترل خودم را از دست داده بودم. همه هم نگران اسلحه ای بودند که دستم بود. دکتر رسید و یک کشیده ی محکم زد زیر گوشم. فکر کنم تنها کشیده ای بود که توی عمرش به کسی زده بود.

****

برای نماز که می ایستاد، شانه هایش را باز می کرد و سینه ش را می داد جلو. یک بار به ش گفتم «چرا سر نماز این طورمی کنی؟» گفت «وقتی نماز می خوانی مقابل ارشد ترین ذات ایستاده ای. پس باید خبردار بایستی و سینه ات صاف باشد.» با خودم می خندیدم که دکتر فکر می کند خدا هم تیمسار است.

****

لاک پشته به موقع رسید، با یک قابلمه خشاب. می دانستم کار دکتر است، نمی دانستم چه طور بهش فهمانده بود بیاید پیش من.

****

گفتم «شما حالتون خوش نیست. مریض شده ین.» گفت «نه، خوبم.» گفتم «تب ولرز کرده ین؟» سرش را انداخت پایین. گفت «نه عزیز، گرسنه م.» دو روز چیزی نخورده بود. همه جا را دنبال غذا گشتم؛ هیچی نبود، هیچی. یعنی یک ذره خرما یا قند هم نبود. رفتم پیش خانمش. گفتم «این جا چیزی پیدانمی شود، بگذارید برویم داخل شهر.» گفت «نه.» قایم شده بودم توی انبار. بغض کرده بودم و از گونی نان خشک ها، جاهایی که کپک نداشت می شکستم و می گذاشتم توی سینی. گریه ام بند نمی آمد.

****

مریض شده بود بدجور. گفتم «دکتر چرا نمی ری تهران؟ دوایی، دکتری؟» گفت «عزیز جان، نفس این بچه ها خوبم می کند.»

****

پل زده بودیم ، با تیوب کامیون. دکتر آمد و با جیپ از روی پلمان رد شد. و بعد برگشت و بچه ها را یکی یکی بوسید. شصت و پنج نفر بودیم یا شصت و هفت تا، درست خاطرم نیست.

****

با خودش عهد کرده بود تا نیروی دشمن در خاک ایران است برنگردد تهران. نه مجلس می رفت، نه شورای عالی دفاع. یک روز از تهران زنگ زدند. حاج احمد آقا بود گفت « به دکتر بگو بیا تهران.» گفتم «عهد کرده با خودش، نمی آد.» گفت «نه، بگو بیاد. امام دلش برای دکتر تنگ شده.» بهش گفتم . گفت «چشم. همین فردا می ریم.»

****

 گفت «رضایت بدهید، من فردا بروم شهید بشم.» گفتم «من چه طور تحمل کنم؟» آن قدر برایم حرف زد تا رضایت دادم.

****

 داشت منطقه را برای مقدم پور، فرمان ده جدید، توضیح می داد. مثل همیشه راست ایستاده بود روی خاک ریز. حدادی هم همراهشان بود. سه نفر بودند؛ سه تا خمپاره رفت طرفشان. اولی پانزده متری. دومی هفت متری وسومی پشت پای دکتر، روی خاکریز. دیدم هرسه نفرشان افتادند. پریدیم بالای خاک ریز. ترکش خمپاره خورده بود به سینه ی حدادی، صورت مقدم پور و پشت دکتر.

****

از تهران زنگ زدم اهواز. گفتم «می خوام برگردم.» گفتند «نمی خواد بیایی، همان جا باش.» خودم را معرفی کردم. یکی از بچه ها گوشی را گرفت. زد زیر گریه. پرسیدم «چی شده؟» گفت «یتیم شدیم.»

****

یاد آن روزها که می افتم، دلم حسابی تنگ می شود؛ تنگِ تنگ. عکس ها را در می آورم و دوباره چند باره نگاهشان می کنم. صدایش را می شنوم که می گوید «چه خبر؟ چی دارین؟ تیر؟ ترکش؟ خمپاره؟» بعضی وقت ها هم این دل تنگی ها بغض می شود و می رود جمع می شود ته گلو. هیچ کاریش هم نمی شود کرد. راه می افتم سمت جنوب، دهلاویه. آن جا می ایستم روبه رویش ، سلام می کنم و سرم را می اندازم پایین، منتظر که بگوید «چه خبر؟ باز کتونی هاتو زدی زیر بغلت برگردی اهواز؟» تا بغضم حسابی باز شود.

****

بعد از دکتر فکر کردم همه چیز تمام شده، تمام تمام. وصیت نامه اش را که خواندند، احساس کردم هنوز یک چیزهای کوچکی مانده. یک چیزهاییکه شاید بشود توی جبهه پیدایشان کرد. رفتم وماندگار شدم؛ به خاطر همان وصیت نامه.

 برگرفته از کتاب مصطفی چمران انتشارات روایت فتح

****

خوش دارم که از همه چیز و همه کس ببرم و جز خدا انیس و همراهی نداشته باشم.

خوش دارم که زمین زیر اندازم و آسمان بلند رو اندازم باشد و از همه زندگی و تعلقات آن آزاد گردم.

خوش دارم که گمنام به زجر دیدگان دنیا بروم و در رنج و شکنجه آنها شرکت کنم.

 فرازی از مناجات نامه شهید چمران

 فاتحه یادتون نره.